السيد محمد حسين الطهراني

226

نگرشى بر مقاله بسط و قبض تئوريك شريعت دكتر عبد الكريم سروش (فارسى)

و مانند آيه : اللَّهُ الَّذِي خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ وَ أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً فَأَخْرَجَ بِهِ مِنَ الثَّمَراتِ رِزْقاً لَكُمْ وَ سَخَّرَ لَكُمُ الْفُلْكَ لِتَجْرِيَ فِي الْبَحْرِ بِأَمْرِهِ وَ سَخَّرَ لَكُمُ الْأَنْهارَ . « 1 » « خداوند است آنكه آسمانها و زمين را خلق نمود ، و از آسمان آب را نازل كرد تا بوسيلهء آن آب ، ثمرات و بهره‌هاى زمينى براى شما اخراج فرمود تا روزى شما باشد . و كشتى را مسخّر شما كرد تا در دريا به امر او حركت كند ، و نهرها و رودخانه‌هاى روى زمين را نيز براى شما مسخّر نمود . » و حتّى در دو جاى از قرآن تصريح مىكند كه : اين كشتيهائى كه شما را بر روى آب حمل ميكنند ، ساختمانشان طورى است كه قسمت جلوى آنها تيز و برّنده ساخته شده است تا بتوانند بدين سبب آب را بشكافند و در دريا جارى شوند . اين نوع از ساختمان كشتيها و هواپيماها از روى اسلوب خلقت طيور و پرندگان ساخته شده است كه در موقع حركت ، سطح تماسّشان با هوا كم باشد و بتوانند هوا را بشكافند و به سرعت پيش بروند . دخالت و تأثير ماخِرَة بودن « 2 » يعنى طرز و اسلوب جلوى كشتى ) موجب حركت كشتى است ؛ و در قرآن كريم از بيان اين علّيّت نيز دريغ نشده است . آرى ، در دو جاى از قرآن مجيد لفظ مَواخِر كه جمع ماخِرَة است آمده است : اوّل در سوره نَحْل : وَ تَرَى الْفُلْكَ مَواخِرَ فِيهِ وَ لِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِهِ وَ لَعَلَّكُمْ

--> ( 1 ) آيه 32 ، از سوره 14 : إبراهيم ( 2 ) در « أقرب الموارد » در مادّه مَخَرَ گويد : تَمَخَّر و اسْتَمْخَر الرّيحَ : استَقبلَها بأنْفِه . الماخِرة : مؤنّث ماخر ، ج : مَواخر ، الفُلك المواخر : الّتى تشُقُّ المآءَ معَ صَوتٍ . يعنى : كشتيهائى كه با دهانه خود آب را ميشكافند و ايجاد صدا ميكنند .